تبلیغات
زیبایی های مراغه - قبر هولاکو یا مادر هولاکو ؟

قبر هولاکو یا مادر هولاکو ؟

نویسنده : ایوب فارابی سه شنبه دوم شهریورماه سال 1389 01:14 ق.ظ  •    ارسال شده در: گنبد كبود (مقبره مادر هلاکو) مراغه

آیا پای مادر مسن هولاکو از مغولستان دور دست هرگز به ایران رسیده است یا نه جای تحقیق دارد. به هر حال می توان نام برج -مقبره ای را که در میان شهر مراغه به مادر هولاکو یا گنبد کبود معروف است؛ مقبرهً خود هولاکوخان مغول به شمار آورد. ولی بر عکس مقبره برجی کنار و همراه آن با تفاوتی در سبک معماری نشانگر مقبره ملکه ای است که می تواند متعلق به همسر مسیحی وی (دوغوزخاتون، به احتمال زیاد)  یا مادر مسیحی وی (سرقوی تی، به احتمال کم) باشد.  می دانیم که هولاکوخان در سال 663 هجری قمری در سن چهل و هشت سالگی در خود آذربایجان در آذرشهر (توفارگان) در گذشته است؛ لذا مقبره اش هم می بایست در سمت مراغه و خود شهر مراغه بوده باشد. چون واژهً مادر در این باب به وضوح شکل مصحفی کلمه فارسی مزار گرفت. چنین تصحیفی در باب نام مقبرهً کورش یعنی مادر سلیمان (در اصل مزار مرد سلیم و صلح دوست) صورت گرفته است. این تصحیف به سادگی می توانست صورت بگیرد چون علی القاعده در زبانهای کهن ایرانی مزار می توانست به صور ماذار و مادار هم تلفظ گردد. افسانه مدفن هولاکو و سرداران مغول در جزیره شاهی از افواه عامیانه مردم جزیره شاهی بر خاسته است که لابد به مناسبت نام جزیره شاهی قلعه باستانی بزرگ و متروکه این جزیره را مدفن این فرمانروایان و سرداران مغول معرفی کرده اند. این ساده انگاری حتی به کتب درسی و فرهنگنامه راه یافته است چنانکه در لغت نامه دهخدا در این باب می خوانیم:

 

جهت دیدن مطلب و تصاویر بیشتر بروی ادامه مطلب كلیك كنید

    

                                    

"هولاکوخان در کنار نهر جغاتو (زرینه رود در سمت جنوب شرقی دریاچه ٔ ارومیه) درگذشت و او را که 48 سال از عمرش می گذشت در کوه شاهو در مقابل دهخوارقان به خاک سپردند. (از تاریخ مغول عباس اقبال آشتیانی ، نقل به اختصار)."   

 

این بدان معنی است که هولاکوخان در سمت جنوب شهرستان مراغه فوت کرده و جسد وی را از شهرستان مراغه پایتخت وی عبور داده و به سمت شمال برده  و در جزیره ای نه چندان با اسم و رسم بی نام و نشان دفن کرده اند. کوهی هم به نام شاهو در سمت آذرشهر وجود خارجی ندارد. نام جغاتو در اینجا بی شک به معنی ترکی و مغولی تیراندازی با کمان آبنوسی است و اشاره به شکار و شکارگاه داشته است. از روایات صرفاً چنین بر می آید که هولاکوخان در هنگام مرگ در سمت دهخوارگان (آذرشهر) در منطقه نخجیرگاهی نخیرجان (قاضی جهان حالیه، گاسی گیان=منطقه پر گیاه و درخت) در کنار رودخانه آلمالوچای در دامنهً کوه قیزیل داغ حال تفریح و شکار بوده است که حادثه مرگ برای وی روی داده است. گرچه استاد بهروز خاماچی بر پایه این شواهد و قرائن اصرار دارد که مقبره هولاکو را باید در خود قاضی جهان جست و در این باب در کتاب فرهنگ جغرافیای آذربایجان شرقی در این باب توضیح میدهد: "از آنجایی که در تحقیقات به عمل آمده در آق گنبد یا قلعه هلاکوی جزیره اسلامی (جزیرهً شاهی) اثری از قبر هلاکوخان دیده نشده است این حدس با توجه به احتمال عباس مهیار قوت می گیرد که ممکن است قبر هلاکوخان از نوادگان چنگیز خان مغول و برادر قوبلای قا آن در قاضی جهان بوده باشد ، قاضی جهانی که درست در دره ای در پای قیزیل داغ قرار گرفته است." امّا در سمت خود این منطقه نخجیرگاهی مقبره ای یا برج دخمه ای وجود ندارد که بتوان به هلاکو منتسب نمود. لذا لرد کرزن  در نظریه خود تنها کمی بی دقتی کرده که در کتاب جهانگردی ایران می نویسد: "اگر چه در شهر مراغه جایی به نام قبر هلاکو معروف شده اما قطعاً قبر اونیست شاید مادرش یا از زنانش در آن جا به خاک رفته است." چون در اینجا یک برج-قبر زنانه در کنار یک برج- قبر شاهانه قرار گرفته است که موضوع را روشن میسازد: همین پادشاه بزرگ هلاکوخان و ملکه بزرگ مغول دوغوز خاتون در این برج-مقبره ها آرمیده اند.

 

جالب است که بدانیم نام هولاکو در زبان مغولی به معنی اسب نجیب و نیرومند است و چون در ترکی به شکل هلاخو (چیزی شبیه منسوب به دارنده الاغ خوب) میشده است. از این موضوع داستانهای فکاهی ملانصرالدین (خواجه نصیرالدین توسی) و الاغ اساطیری معروفش پدید آمده است.                                     

گرد آونده :ایوب فارابی



آخرین ویرایش: یکشنبه سی و یکم مردادماه سال 1395 01:34 ب.ظ

دوشنبه چهاردهم فروردینماه سال 1396 09:17 ق.ظ
I'd like to find out more? I'd love to find out some additional
information.
چهارشنبه هجدهم اسفندماه سال 1395 05:28 ب.ظ
خوب بود
ایوب فارابی
سپاس
سه شنبه دهم اسفندماه سال 1395 12:20 ق.ظ
با احترام کامل به نویسنده شمادرابتدای مطلبتون فرمودیدچون میدانیم که هلاکوخان دراذرشهردرگذشته پس بایدقبر اودرخودمراغه باشد خیلی عذرمیخوام اگردراذرشهرفوت کرده پس هیچ بایدی برای وجودمدفن او درمراغه نیست بلکه اتفاقاازلحاظ جغرافیایی جزیره شاهی به اذرشهربسیارنزدیک تره بدون درنظرگرفتن جاده های امروزی راه ابریشم اصلی اذرشهرازبین روستاهای دستجرد قاضیجهان وشهرگوگان وروستای خاصلوبه سمت دریاوجزیره اسلامی میرفته است که ازلحاظ فرسخی گزینه جزیره شاهی بسیارمحتمل ترمینمایدتاشهرمراغه
ایوب فارابی
خوب بنده هم گفته های تاریخی رو بررسی کردم که در لغت نامه دهخدا اورده "هولاکوخان در کنار نهر جغاتو (زرینه رود در سمت جنوب شرقی دریاچه ٔ ارومیه) درگذشت و او را که 48 سال از عمرش می گذشت در کوه شاهو در مقابل دهخوارقان به خاک سپردند. (از تاریخ مغول عباس اقبال آشتیانی ، نقل به اختصار). و بقیه ماجرا و گفته شما هم اشاره کردم
سه شنبه دهم اسفندماه سال 1395 12:20 ق.ظ
با احترام کامل به نویسنده شمادرابتدای مطلبتون فرمودیدچون میدانیم که هلاکوخان دراذرشهردرگذشته پس بایدقبر اودرخودمراغه باشد خیلی عذرمیخوام اگردراذرشهرفوت کرده پس هیچ بایدی برای وجودمدفن او درمراغه نیست بلکه اتفاقاازلحاظ جغرافیایی جزیره شاهی به اذرشهربسیارنزدیک تره بدون درنظرگرفتن جاده های امروزی راه ابریشم اصلی اذرشهرازبین روستاهای دستجرد قاضیجهان وشهرگوگان وروستای خاصلوبه سمت دریاوجزیره اسلامی میرفته است که ازلحاظ فرسخی گزینه جزیره شاهی بسیارمحتمل ترمینمایدتاشهرمراغه
یکشنبه سیزدهم بهمنماه سال 1392 11:11 ب.ظ
به خودم افتخارمیکنم که یه همچین شهری دارم
پزاززیبایی
مهدتمدن وتاریخ
خیلی ممنون ازتون اقای فارابی لطفا درمورد زنبورداری درمراغه وهمچین کتب تاریخی مراغه مطالبی رو درسایت مراغه قراربدین
من نیزکمکتون میکنم
ایوب فارابی
بله حتما انشالله در اسرع وقت
سه شنبه یازدهم بهمنماه سال 1390 09:34 ب.ظ
منیم نظریم دن داها یاخچی دیر کی تبریزین یرینده ماراغا آذربایجانین باشکندی اولا . لطفن گوگل ده " نظرآباد بولگه سیله بیر مختصر تانیشلیق " ی بیر باش وورون
سه شنبه یازدهم بهمنماه سال 1390 08:24 ق.ظ
ساوجبولاغ بولگه سی ده بیر شهر وار آدی نظرآباد دیر . بو آذری نشین شهر چخ ماراغایا بنزئیر . سرین و قشنک یر
سه شنبه یازدهم بهمنماه سال 1390 08:19 ق.ظ
گوزل و جالیب رسیملر و مطلبلر قویمیشان . من ساوجبولاغ ده ( کرج اطرافینده ) یاشیرم و اصیلیک دن ابهرلی یم . آمما بیلیرم ماراغا چخ قشنگ یر دیر چونکی شهریم ده چخ ماراغالی اوتورلر . ان گوزل یر منیم نظریم ده اوحدی مراغه ای مازاری سی دیر .
سه شنبه یازدهم مردادماه سال 1390 06:47 ب.ظ
انشالله هر جا که هستید موفق باشین خوشحالمان کردید
ایوب فارابی
ممنونم دوست گرانمایه
دوشنبه پانزدهم شهریورماه سال 1389 09:18 ق.ظ
نمایشگاه عکس مراغه قدیم
12 الی 19 شهریور
نگارخانه افرازه
همراه با رونمایی ازکتاب «عکسهای قدیم از مراغه قدیم»
پنجشنبه چهارم شهریورماه سال 1389 07:30 ق.ظ
باسلام
به زودی قراراست مقاله گنجینه هلاکوخان دریکی ازمجلات معتبرخارجی
که حاصل تحقیقات اینجانب می باشد چاپ شود
پنجشنبه چهارم شهریورماه سال 1389 06:43 ق.ظ
سلام آقای فارابی خوبین؟
من وبلاگ شما رو دیدم و لذت بردم افتخار من این است كه شهری به این زیبایی دارم و از شما متشكریم كه اینو به ما یاداوری میكند من شما را لینك كردم اگه امكانش هست شما هم منو لینك كنین كه باعث افتخار بنده است
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر