تبلیغات
زیبایی های مراغه - گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه

این بنا در شمال شهر مراغه و كنار رودخانه صوفی چای واقع و بنایی مكعب شكل با دو طبقه فوقانی و زیرین است. ازاره ی بنا به ارتفاع ۲ متر از سنگ مرمر تراشیده سفید ساخته شده كه بعضی از قطعات آن به ابعاد ۱۵۰ در ۷۰ سانتیمتر است. مدخل گنبد به سمت شمال است و در گوشه های بنا، ستون های آجری با نقوش لوزی و در هر یك از اضلاع، دو طاقنما و یك حاشیه كتیبه كار كرده اند. این بنا در اصل دارای گنبدی دو پوش بوده كه از بین رفته و در دوره اخیر به همت سازمان میراث فرهنگی تعمیر و مرمت شده است.

سرداب زیرین بنا رو به مشرق دارد، اما ورودی اتاق فوقانی شمالی و با طاقنمایی احاطه شده است. بر بالای در، كتیبه ای در دو سطر و بر بالای طاق، كتیبه ای دیگر به چشم می خورد. حروف كتیبه ها در اینجا ریحان است. متن كتیبه سه سطری بالای طاق علی رغم تحمل آسیب های زیاد قابل خواندن است:

‹امر بانشاء هذه القبه المباركه فی ایام مولانا السلطان الاعظم ظل الله فی الارض سلطان سلاطین العرب و العجم ابوسعید بهادر خان خلد الله ملكه›.

از دو كتیبه دو سطری بالای در، چیز زیادی بر جای نمانده، ولی از همین مختصر می توان دریافت كه این كتیبه، حاوی القاب و احتمالا نام شخصیتی بوده كه آرامگاه برای او ساخته شده است. آنچه از كتیبه باقی مانده، بدین شرح است:

‹لمقر الش ... المالكی العلی العادلی›.

با توجه به سه نشان خانوادگی بر بالای پنجره ها كه به صورت دو عصای پشت به پشت است، در می یابیم كه آنها نشان خانوادگی ‹چوگانداران› است. این نشان، در جای دیگری، بر بنایی واقع در بیت المقدس یعنی مدرسه " امیر ایل ملك" كه مدرسه ملكیه گفته می شود و نیز بر چلچراغی مینایی متعلق به موزه قسطنطنیه، به همراه نام " ایل ملك چوگاندار" دیده می شود. البته گنبد غفاریه نمی تواند آرامگاه ایل ملك - متوفای ۷۴۷ ه.ق ـ در قاهره باشد، ولی مدرسه ای در قاهره به نام مدرسه قراسنقریه وجود دارد كه توسط فردی به نام امیر مملوك الشمس الدین قراسنقر الچركسی المنصوری كه در كار معماری در مصر و سوریه شهرت داشته ساخته شده است. قراسنقر در ابتدا یك غلام مملوك بود كه قلاون، آنگاه كه امامزاده ای بیش نبود، او را خریداری كرد و منصب چوگانداری به او داد. او در عهد لاجین، نایب السلطنه مصر بود و به هنگامی كه محمد بن قلاوون برای بار سوم به سلطنت دست یافت، به عنوان نایب السلطنه سوریه برگزیده شد و تا سال ۷۱۱ ه.ق در این مقام باقی ماند. در این سال، نزد تاتارها گریخت. او روز بیست و هفتم شوال سال ۷۲۸ ه.ق یعنی در عهد سلطنت ابو سعید بهادر خان در مراغه جایی كه اولجایتو تیول او قرار داده بود، درگذشت. بنابراین با توجه به فقدان مدارك دیگر می توان پذیرفت كه گنبد غفاریه، مدفن امیر مملوك شمس الدین قراسنقر الچركسی المنصوری است.

در این بنا، رنگ - كه در گنبد سرخ كم استفاده شده و به آبی فیروزه ای منحصر است - بسیار مورد استفاده قرار گرفته است، رنگ های سیاه، سفید و آبی تیره تا آبی روشن. حروف كتیبه ها به رنگ سیاه بر زمینه ای سفید قرار گرفته و با اسلیمی هایی به رنگ آبی فیروزه ای آذین شده اند. نماهای جانبی و نماهای عقبی، به عوض آنكه مثل نماهای گنبد سرخ، بسته و فاقد هر گونه وزنه ای باشند، هر یك به دو پنجره در داخل طاقنما مجهزند. بالای هر پنجره كه در چهار چوبی مستطیل قرار گرفته، با نقوش بسیار زیبایی از آجر و كاشی مینایی تزیین شده است. بالای این تزیینات، نواری قرار گرفته كه با سه نشان خانوادگی صاحب آرامگاه آذین شده است. شبستان اصلی با گچ سفید اندود شده و دارای طاقنماهای مسطح عریضی با مقرنس است.

گنبد غفاریه مراغه

 

 گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه

 گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه مراغه