تبلیغات
زیبایی های مراغه - موزه ایلخانی مراغه

موضوع : باستانشناسی

وضعیت: فعال

وابستگی: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور

سال تاسیس: 1363 هجری شمسی

ساعت بازدید: 20-8

روزهای تعطیل: ایام سوگواری رسمی

بهای بلیط داخلی: 3000 ریال

بهای بلیط خارجی: 3000 ریال

نشانی: مراغه، خیابان اوحدی، موزه ایلخانی

تلفن: 2223700- 0421

معرفی موزه:

ساختمان موزه مراغه و بنای یادبود روی مزار اوحدی مراغه ای شاعر قرن هفتم و هشتم هجری قمری بین سالهای 53 تا 57 بوسیله انجمن آثار ملی اجرا شده است. این محل در سال 1363 مقارن با تشكیل سازمان میراث فرهنگی كشور به موزه مقدماتی مراغه تبدیل و با آثار عرضه شده از دوره‌های مختلف تاریخی برای بازدید عموم دایر گردید. موزه مراغه در سال 75 در جهت هدفمندی آثار خود و بلحاظ اهمیت نقشی كه این شهر در دوره ایلخانی داشته، به عنوان موزه تخصصی ایلخانی فعالیت خود را آغاز نمود.

مراغه علیرغم استواری استمرار تمدن از دوران پیش از اسلام تا دوران مختلف اسلامی، در دوره ایلخانی از موقعیت برجسته‌ای برخوردار شد و بعلت انتخاب این شهر به عنوان اولین پایتخت ایلخانان، مركز ثقل این سلسله محسوب گردیده و عصردوباره سازندگی ایران پس از یك دوره طولانی قتل، غارت و ویرانی مغولان از آن آغاز می‌شود.

موزه مراغه به منظور معرفی این دوره خاص از تاریخ كشورمان كه گستره آن از هرات تا فرات بوده‌است، با هدف جدید تشكیل و در فهرست موزه‌های رسمی كشور جای گرفت و با تمركز و انتقال صدها اثر برجسته و گردآوری مجموعه‌ای نسبتا كامل از آثار مختلف ایلخانی شامل انواع سفال، كاشی، سكه، فلز، شیشه و كتابت، این موزه به عنوان منبع مطالعاتی و پژوهشی در اختیار محققان و بازدیدكنندگان قرار گرفت.

مجموعه سفال

هنر سفالگری دوره ایلخانی را می‌توان عصر طلایی سفالگری دوره اسلامی نامید. سفالگری این دوره كه پس از دوره طولانی فترت ناشی از انهدام مراكز مهم سفالگری و فرار هنرمندان سفالگر از یورش‌های مغولان دوباره نضج می‌گرفت، توام با تغییرات مهمی در نوع ساخت، تزیینات و لعاب سفالینه‌ها در مراكز جدید سفالگری بوده است.

از خصوصیات بارز این دوره، تنوع ساخت سفال با تكنیك‌های مختلف سفالگری و تنوع تزیینات سفالینه‌‌هاست. موزه مراغه از انواع تكنیك‌های رایج و تزیینات متفاوت سفالگری این دوره نمونه‌های ارزشمند و منحصربفردی را در اختیار دارد. سفالینه‌هایی با تزیینات زیر لعاب شفاف در زمینه شیری و فیروزه‌ای، سفالینه‌هایی با تزیینات روی لعاب یا مینایی، سفالینه‌های زرین‌فام و لاجورد و همچنین كاشی‌های هشت‌پر و نقش برجسته با لعاب‌های فیروزه‌ای و زرین‌فام از آن جمله‌اند. تزیینات این سفالینه‌ها متنوع و شامل انواع نقوش هندسی، نقوش گیاهی از برگ‌های متراكم اسلیمی و طوماری، نقوش حیوانی مثل غزال دونده، ماهی، اردك و پرندگان، نقوش انسانی از مجالس رقص، نوازندگی، شكار و كتیبه‌هایی از اشعار فارسی، ضرب‌المثل‌ها، دعاهای معروف و نقوش تركیبی بوده ‌است كه در هر یك از مراكز سفالگری به ترتیبی خاص اجرا می‌گردید.

در سفالینه‌های ایلخانی علاوه بر آرایش منقوش، تزئیناتی در فرم سفالینه‌ها نیز وجود داشته است كه آثار مشبك دوجداره و مشبك پوشیده با لعاب شفاف، سفالهایی با نقوش كنده، برجسته و نقش‌های قالبی از آن جمله‌اند. از مراكز مهم سفالگری دوره ایلخانی، شهرهای معروف ری، كاشان، جرجان، سلطان‌آباد و تخت سلیمان بوده و نمونه‌های بارزی از آنها در موزه مراغه وجود دارد. علاوه بر آن به علت كشف قطعاتی از كاشی‌های زرین‌فام و نقش برجسته از رصدخانه خواجه‌نصیر و ویژگی‌های منحصربفرد آنها، برابر نظر محققان، مراغه نیز از مراكز سفالگری دوره ایلخانی بوده است.

مجموعه سكه

سكه‌های موزه مراغه از كامل‌ترین مجموعه مسكوكات ایلخانی كشورمان بوده و تقریبا از همه ایلخانان ایران، سكه‌های ارزشمندی را در خود جای داده است. پول رایج ایلخانان بلحاظ كاربرد اقتصادی و معاملات تجاری و رسمی، بصورت پشتوانه تك فلزی و نقره بود. سكه‌های طلا برای مقاصد ویژه ایام عید و جشنها ضرب می‌شد و سكه‌های مسی(فلوس) برای معاملات روزمره رواج داشت.

تنوع نقوش سكه‌ها در دوره ایلخانی معرف فرهنگ و تمدن آن عصر بوده و نقوش و مظاهر آئینی ادیان و فرقه‌های مختلف ضرب شده بر روی آنها، گویای تساهل مذهبی مغولان می‌باشند. همچنین بر سكه‌های ایلخانی متونی از آیات قرانی، لااله‌الاالله، محمد رسول‌الله، نام خلفای راشدین و در دوره‌ای كوتاه متن علی‌ولی‌الله و نام دوازده امام بخط كوفی و نسخ نقش شده است. نام و القاب ایلخانان معمولا بخط اویغوری با خطوط عربی سكه‌ها تركیب شده‌اند

برابر اخبار مندرج در كتب مورخان 87 مركز ضرب سكه در دوره ایلخانان وجود داشته و مراغه، تبریز و سلطانیه از مراكز مهم ضرابخانه‌های حكومتی بودند.

بخش شیشه

هنر شیشه‌گری در دوره ایلخانی بعلت فرار شیشه‌گران به كشورهای مصر و سوریه از رونق افتاد. شیشه‌های موزه مراغه از نمونه‌های نادر آن عصر است كه دارای تزیینات مختلف شیشه‌گری شامل دمیده‌آزاد، دمیده در قالب، تراش و افزوده بر روی بطری، قندیل و صراحی می‌باشند كه از نقاط مختلف كشورمان بدست آمده است. شیشه ماده‌ای تركیبی از سیلیس به صورت شن و ماسه، قلیا بصورت سدیم و پتاسیم برای گدازآوری، آهك برای استحكام بخشی، اكسید سرب برای شفافیت و بی‌رنگی است.

بخش فلز

در بخش فلز موزه مراغه نمونه‌های ارزشمندی از هنر فلزكاری دوره ایلخانی شامل انواع ظروف فلزی، پیه‌سوزهای مفرغی و شمعدان‌های برنزی وجود دارد كه به روشهای ریخته‌گری، قلمزنی و طلاكوبی ساخته شده‌اند. در تزیینات این آثار استواری و استحكام با پای قوی حیوانات و صعود و روشنایی با شكل پرندگان نشان داده شده است.

همچنین در این موزه شمشیری است كه متعلق به كری خان بن بهادرخان، حاكم داغستان بوده و حاوی تزیینات طلاكوبی بر روی عاج و مفرغ می‌باشد.